Kenan ülkesi ve Filistin’deki Filistinliler



MÖ 12. yüzyılda Mısır Devleti himayesinde Filistin kıyılarına yerleşen Filistinliler, birçok araştırmacı tarafından Deniz Kavimleri’ni oluşturan halklardan biri olarak kabul edilir. Mısır hiyerogliflerinde onlardan “Peleset” diye bahsedilir. Birçok nedenle Grek kökenli oldukları sanılır. Filistinlilerin Miken kökenli olmaları ve savaşlara dâhil olmuş olmaları mümkündür, ama başlangıçtaki saldırı grupları arasında değillerdir.

Elimizdeki Bilgiler

Filistinliler MÖ 12. yüzyılda, Filistin’in verimli kıyı bölgelerine yerleştiler. Kurdukları beş şehir devleti (Aşdod, Aşkelon, Ekron, Gat ve Gazze) bir konfederasyon oluşturuyordu. Bu şehirler başlangıçta Mısır’ın himayesinde yaşadı. MÖ 12. yüzyılın sonunda Mısır’ın egemenliği sona erince, Filistinliler bu bölgeye hâkim hale geldiler. Bölge de “Filistinlilerin ülkesi” olarak anılır oldu.

Filistinlilerin kökenleri henüz tam olarak tespit edilememiştir. Araştırmacıların büyük bir kısmı Deniz Kavimleri halklarından biri olup “Peleset” adıyla bilindiklerini kabul eder. Buna göre Filistinliler, Ege adalarından ya da Yunan anakarasından gelmiş olabilirler. Başka araştırmacılar ise Filistinlileri yine Deniz Kavimlerinin bir parçası olarak kabul eder, ama kökenlerinin Anadolu’nun batı ya da güney kıyılarına dayandığını düşünür.

Öneriler

Mısır’ın dostları

Filistinlilerin Deniz Kavimleri’nden ortaya çıktığı fikri, günümüzde genel anlamda kabul görmektedir. Aynı zamanda Ege kökenli olduklarına dair birçok kanıt da söz konusudur. Öncelikle Filistinlilerin keramikleri ile o dönemin Miken keramiği birbirine çok benzer. Ayrıca Eski Ahit’e göre Pelesetler Girit kökenlidirler. Bu da, Miken Greklerinin, Deniz Kavimleri’nin istilalarına dâhil olduklarını düşündürür.

Pelesetlerin, o döneme kadar Mısır kontrolünde bulunan Filistin’in en verimli ve en değerli bölgelerine yerleşmesine izin verilmişti. Mısır Pelesetlerin yerleşmesine izin vermekle kalmamış, aynı zamanda onlara çeşitli haklar ve yetkiler de tanımıştı. Ancak Mısır’ın, kendine kısa bir süre önce haince saldıran Barbar bir halka bu tür avantajları sağlamış olması pek mantıklı değildir. Ayrıca Deniz Kavimleri istilalarında Greklerin yer almış olması, Mikenlerle Mısır’daki yeni krallık arasındaki genel dostluk ilişkilerine de uymaz.

Bununla birlikte Filistinlilerin gerçekte Pelesetlerin kökeninden gelmiş olması ve kökenlerinin Girit’e ya da Grek anakarasındaki Mikenlere dayanması mümkündür. Aslında Mikenler Luvi devletlerinin kurduğu koalisyona karşı mücadele ettiğinden Mısır’ın politik müttefikleri olmaları daha muhtemeldi. Dolayısıyla katkılarından ve elde ettikleri başarılardan dolayı kendilerine Kenan ülkesindeki en iyi yerleşim yerleri verilmiş olabilir. Sonuç olarak Pelesetlerin Deniz Kavimlerinin bir parçası olmadığı anlaşılmaktadır. Israrla Deniz Kavileri içerisinde sayılmalarının nedeni, karşı saldırılarıyla kriz yıllarındaki yıkımlara katkıda bulunmalarıdır.

Bibliografya

Eißfeldt, Otto (1936): “Philister und Phönizier.” Der alte Orient 34 (3), 1-41.
Finkelstein, Israel (2000): “The Philistine Settlements: When, Where and How Many?” In: The Sea Peoples and Their World: A Reassessment. Eliezer D. Oren (ed.), The University Museum, University of Philadelphia, Philadelphia, 159-180.
Nibbi, Alessandra (1972): The Sea-Peoples: A Re-examination of the Egyptian Sources. Church Army Press and Supplies, Oxford, 1-73.


Deniz Kavimleri üzerine olan bütün fikirlerimizi bir yana bırakıp metni bir bütün olarak yeniden incelemenin zamanı gelmiştir.

Alessandra Nibbi 1972, Önsöz