Caesarealı Eusebius



MS 4 yüzyılda Caesarealı Eusebius tarafından kaleme alınan tarihi kayıtlar, uzun süre boyunca temel bir tarih eseri sayılmıştır. Tarihi olayları sunduğu eserinde özellikle bir konu göze çarpar: Kronolojik olarak sunulan olaylar MÖ 1182 yılında “TROJA CAPTA” – Troia alındı – satırı ile kesintiye uğramıştır. Dolayısıyla, Eusebius’a göre Troia Savaşı – Homeros’un anlattıklarıyla fazla ortak noktalarının olmamasına rağmen – çok önemli bir tarihsel olaydır.

Elimizdeki Bilgiler

Caesarealı Eusebius (MS y. 260-340), Geç Antik Çağ’da yaşamış Hıristiyan bir tarihçi ve teologdur. Birçok kaynağa ulaşma şansına sahip olan Eusebius, devlet arşivlerini, kilise kaynaklarını, özel kütüphaneleri ve günümüze ulaşmamış birçok eseri inceleme imkânı bulmuştur. Eusebius’un Grekçe yazdığı Kilise Tarihi adlı eser yüzyıllarca tarih biliminin kaynağı sayılmış ve büyük takdir görmüştür. Chronicon’un (Tarihi Kayıtlar) ilk bölümü farklı halkların MS 325 yılına kadar süren tarihsel kronolojilerine ayrılmıştır. İkinci bölümde (Kanon) ise, “Yaradılış”tan MS 325 yılına kadarki tarihe, kralların yönetim süreleri ve Olimpiyat oyunları dâhil olmak üzere paralel sütunlar şeklinde genel bir bakış açısı sunulur. 2. kitap Hieronymus tarafından sonradan Latinceye çevrilmiştir.

Her sütunda Asurlular, İbraniler, Sikyonlar, Argoslular, Atinalılar ve Mısırlılar gibi halkların tarihsel kronolojileri sıralanmıştır. En iyi elyazmalarında MÖ 1182 yılına gelindiğinde bu sütunların boydan boya uzanan “TROJA CAPTA” – Troia alındı – ifadesi ile kesilmiştir.

Tarihçi ve Hıristiyan Kilisesi’nin önde gelen alimlerinden Eusebius için Troia Savaşı’nın son derece önemli bir tarihi olay olduğu anlaşılmaktadır. İlginç olan, Troia’nın düşüşünün İsa’nın doğumundan daha fazla vurgulanmış olmasıdır. Eusebius’un kronoloji eseri, Orta Çağ’da din adamları tarafından sürekli olarak kullanılmıştır.

Öneriler

Çok geniş kapsamlı bir tarihsel olay

Eusebius’un eserinde yer alan yukarıdaki cümlenin Bronz Çağı sonunda Troia’nın düşüşünün tarihsel gerçekliği konusundaki tartışmalara son vermesi gerektiği düşünülebilir. Ancak Eusebius’un anlattıkları, Homeros’un Troia Savaşı’yla ilgili söyledikleriyle aynı değildir. Antik Çağda yaşamış yazarların hemen hiçbiri Troia Savaşı’nın varlığını sorgulamazdı, ama çoğuna göre gerçek Troia Savaşı’yla Homeros’un destanları arasında pek bir bağlantı yoktu.

Troia Savaşı’na kendi yazılarında değinen diğer Antik çağ yazarları arasında Hesiodos (MÖ 8./7. yüzyıl), Stesichorus (MÖ 630-555), Sappho (MÖ 7. yüzyıl sonu), Alkaios (MÖ 7. yüzyıl), İbykos (MÖ 6. yüzyıl), Simonides (MÖ 556-467), Epikharmos (MÖ 550-460), Aischylos (MÖ 525-456), Bakkhylides (MÖ 5. yüzyıl), Herodotus (MÖ 5. yüzyıl), Sophokles (MÖ 496-406), Euripides (MÖ 485-406), Thukydides (MÖ 460-400), Philoxenos (MÖ 435-380), Xenophon (MÖ 430-354), Platon (MÖ 427-347), Aristoteles (MÖ 384-322), Lykophron (MÖ 3. yüzyıl), Timaios (MÖ 345-250), Livius Andronicus (MÖ 280-207), Naevius (MÖ 270-201), Seneca (MÖ 4 – MS. 65), Plinius (MS. 23-79), Plutarch (MS. 46-120), Pausanias (MS. 2. Jh.) ve Proklos (MS. 412-485) yer alır.

Çok güçlü kanıtların söz konusu olduğu göz önüne alındığında bazı tarihçilerin Troia Savaşı’nı sadece Homeros’un bir icadı olarak görme eğilimi pek inandırıcı görünmez. Antik Çağda Yunanistan’da yaşamış yazarların çoğu bu savaştan bahseder ve neredeyse istisnasız olarak tarihselliğinden şüphe etmez. Ancak Homeros’un bu olaya yaklaşımına eleştirel bakarlar. Bütün veriler, Troia konusundaki ihtilafın şehrin düşmesiyle sona erdiğini ve bu olayın zihinlerde tarihsel ve politik açıdan çok büyük izler bıraktığını gösterir.

Bibliografya

Helm, Rudolf (1956): Die Chronik des Hieronymus. Eusebius Werke, vol. 7. Akademie Verlag, Berlin, 1-270.
Jung, Marc-René (2001): Die Vermittlung historischen Wissens zum Trojanerkrieg im Mittelalter. Walter de Gruyter, Berlin, 1-43.


Troia’nın düşüşünün anlamı görsel olarak bundan daha iyi tasvir edilemezdi. Daha da önemlisi, bu olay eser içerisinde bu şekilde öne çıkan tek tarihi olaydır. Her okuyucu TROIA CAPTA’nın konusunun ne olduğunu, bu hikâyenin nereden bulunabileceğini ve hangi tarihçi tarafından işlendiğini merak etmiş olmalıydı.

Marc-René Jung 2001, 14

Minos’tan sonraki üçüncü kuşakta, Giritlilerin Menelaus’un davası için başkaları kadar cesurca mücadele ettiği Troia Savaşı’nın çevresindeki olaylar gerçekleşti.

Herodotus, Tarih 7.171 (Godley)

Troia Savaşı’ndan önce Yunanistan’da ortaklaşa hiçbir şey yapılmamıştı… En güçlü şehirler zenginlikleri sayesinde daha zayıf şehirlere boyun eğdirirdi. Böylece hâkimiyet kurduktan sonra Troia’yla savaşmaya karar verdiler.

Thucydides 1.3 ve 1.8 (Hobbes)