Orta Asya’daki Kalay Kaynaklarına Yapılan Keşif Gezisi

Luwian Studies 26 Nisan – 11 Mayıs 2025 tarihleri arasında Orta Asya’ya bir araştırma gezisi düzenledi. Gezinin amacı Doğu Akdeniz bölgesindeki Tunç Çağı kültürlerinin Özbekistan, Tacikistan ve Afganistan’daki kalay yataklarına uzanan en eski ve en uzun ticaret yollarını daha iyi anlamaktı. Bu bölge bakır, kalay, altın ve lapis lazuli gibi pek çok değerli hammaddenin aynı anda bulunmasıyla dikkat çekmektedir.

Keşif gezisine Taşkent Uluslararası Tarım Üniversitesi’nde Ekoloji Profesörü olan Sergei Yazvenko, ABD’deki Environmental Resources Management kuruluşunun eski çevre danışmanı Michael Timpson ve Eberhard Zangger katıldı. Yolculuk Özbekistan’da Buhara’nın kuzeydoğusundaki tarihi Karnab kalay madenlerine, Tacikistan’daki Sarazm arkeolojik alanına – MÖ 3500–2400 yıllarına tarihlenen ve Orta Asya’nın en büyük proto-kentsel yerleşimlerinden biri – ve metal açısından zengin Zerafşan Vadisi’nin kenarında, üç bin metre rakımda bulunan Mushiston madenine uzandı. Bu bölgede günümüzde de büyük ölçekli altın madenciliği sürmektedir. Termiz’in kuzeyindeki Djarkutan’da (fotoğraf) “vaha kültürü” olarak tanımlanan, Geç Tunç Çağı’nın en büyük yerleşimlerinden biri, 1973 yılından bu yana arkeolojik araştırmalara konu olmaktadır.

Zangger ile Timpson 1992 yılından bu yana düzenli olarak birlikte çalışmaktadır. Yazvenko ile Zangger’in dostluğu ise 1987’ye dayanmaktadır. Timpson toprak bilimcisi, Yazvenko ise botanikçi ve polen uzmanıdır. Üç bilim insanının ortak çalışmaları arasında, Geç Tunç Çağı’nda Pylos’taki Nestor Sarayı çevresindeki peyzaj tarihinin yeniden inşası da yer almaktadır.