Küçük Asya'nın batısındaki pek çok yerleşim yeri Orta ve Geç Tunç Çağı boyunca iskân edilmiş olsa da, kıyıdaki sığ deniz girintilerindeki bu yerler, kıyı şeridinin çekilmesini takiben denize doğru hareket etme eğiliminde olmuştur. Bu nedenle, Roma Efes'inin öncülünün ünlü arkeolojik alanın daha iç kesimlerinde olması gerektiği açıktır. Birçok bilim adamı bu öncül kentin Hitit belgelerinde adı geçen Arzawa'nın başkenti Apaša olduğunu varsaymaktadır. Roma Efes'inin iç kesimlerinde, en önemli simgesi Ayasuluk Tepesi olan modern Selçuk kasabası yer almaktadır. Zulüm Kapısı'nın güneyindeki Ayasuluk tepesinde 1960 yılında yapılan bir kurtarma kazısı, Miken kaplarının bulunduğu bir Geç Tunç Çağı mezarının keşfedilmesine yol açmıştır. Bir kraterde insan kemikleri bulunurken, çevresindeki alanda hayvan kemikleri ortaya çıkarılmıştır. Barbara Horejs'e göre mezar, Miken mezar eşyalarının da dahil olduğu yerel cenaze geleneklerini yansıtmaktadır. Çanak çömlek Geç Helladik IIIA2'ye (MÖ 1400-1340 civarı) tarihlenmektedir. Ayasuluk tepesindeki Geç Roma sur duvarında 1990 yılında yapılan restorasyon çalışmaları, Geç Tunç Çağı'na ait bir kale duvarının ve birkaç farklı yerleşim döneminin keşfedilmesini sağlamıştır. Bulunan en eski çanak çömlek M.Ö. 4. bin Kumtepe IB dönemine tarihlenmektedir. MÖ. Ana kayadaki yarıklarda Erken Tunç Çağı (MÖ 2920-2450) seramikleri bulunmuştur. Orta Tunç Çağı yerleşim katmanları bazı yerlerde ana kayaya dayanmaktadır. Kuvvetli yanmış bir horizon, Urla-Limantepe ve Troia III-V (MÖ 2300 - 1700) ile karşılaştırılabilir maddi kültür içermektedir. Kırmızı astarlı Beycesultan çanak çömleği de tespit edilmiştir. Ayasuluk tepesinde 1996 yılında, bir öncekinin yaklaşık 30 m güneyinde yapılan diğer kazılarda, 3,3 m derinlikte aynı Geç Tunç Çağı sur duvarı ortaya çıkarılmıştır. Ayasuluk tepesinin güney tarafında bir Miken mezarı bulunmuştur ve Artemision'un Geometrik Periptero'sundan Geç Miken çanak çömleği de bilinmektedir. Ancak çanak çömleklerin büyük çoğunluğu yerel yapımdır. 1990'larda Ayasuluk tepesinde yapılan kazılar, buranın Tunç Çağı geçmişini kısmen de olsa aydınlatmıştır. Ayasuluk tepesi artık yaygın olarak Apaša'nın bulunduğu yer olarak kabul edilmektedir. Stefan Karwiese'den sonra Apaša Luvi dilinde arı anlamına gelmektedir. Aslında arı, Arkaik Çağ'dan Roma dönemine kadar Efes'in sembolü olmuş ve burada basılan sikkelerin üzerinde yer almıştır. Luvi Araştırmaları olarak Ayasuluk tepesinin Apaša'nın eteklerinde olduğunu düşünüyoruz. Apaša'nın asıl merkezinin neresi olabileceğine dair net bir hipotezimiz var ve bu fikri potansiyel bir kazıcıya iletmek için sabırsızlanıyoruz.